TTK’nın rödövans sahaları
AK Parti iktidarının yerli enerji kaynaklarını ekonomiye kazandırmak amacıyla yerli ve yabancı yatırımcıya ihale edilmesi kapsamında alt ve üstyapı düzenlemeleri ile”Örtülü Özelleştirme”uygulaması kömürle varolan Karaelmas bölgesinde başlıyor.
”KİT Kamburu”olarak görülen Türkiye Taş Kömürü Kurumu’nun üretim-istihdam-mekanizasyon talepleri siyasi manevralarla toplumsal tepkiye yol açmadan sürekli ertelenirken Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın“Milli Maden Stratejisi” ve “Yeni Enerji Kaynaklarının Ekonomiye yani özel sektör eliyle işletilmesi süreci sistematik bir şekilde tamamlandı. Yerli maden kaynaklarının ihaleye çıkarılmasına yönelik bir seri yönetmelik peşpeşe yürürlüğe girerken geçtiğimiz aylarda torba yasa ile son hamle yapıldı. TTK ve TKİ’nin uhdesindeki (İmtiyaz) maden sahalarının ihale edilerek özel sektöre açılması girişimi fark edilince kömür havzasında yaşayanlarla madencilerin sert tepkisine yol açmıştı. Madencilerin üretim bölgelerindeki uyarılar kömür ocaklarından çıkmama eylemine dönüşünce hükümet kanadı geri adım atmış ve TBMM’de görüşülen yasa tasarısında madde değişikliği yapılarak TTK’nın uhdesindeki sahaların ihale kapsamı dışında tutulması öngörüldü. Karaelmas bölgesindeki gerginlik yatışmıştı.
Bu sırada Bakanlığın aralarında Amasra’da yaklaşık 10 yılda bir kilo kömür üretmeyen özel sektör işletmecilerinin bulunduğu firmalarla üretim protokolü imzalaması büyük bir gelişme ve başarı olarak kamuoyuna yansıtılmıştı. Yapımı devam eden ve halen faaliyette bulunan termik santrallerde kullanılan ithal kömüre ödenen dövizin yarısına yakın rakamın giderek artması üzerine yerli maden üretim, ve kullanımını özel sektör eliyle yapmak isteyen bakanlık yılsonuna kadar tüm işlemleri tamamlayıp ihale sürecine start vermek istiyordu.
Nitekim 10 Aralık’da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın,”Türkiye Taş Kömürü Kurumu Genel Müdürlüğü Rödövans İhale ve Uygulama Yönetmeliği” ile “TTK’ya ait Taşınırlara İlişkin Satış, Kiralama ve İhale Yönetmeliği” yayınlandı.Bu yönetmeliklerin içerik özetini haberleştirerek kamuoyuna duyurduk. Yönetmelikle TTK’ya ait rödövanslı sahalar yerli ve yabancı yatırımlar ile konsorsiyum şeklinde oluşan işletmecilere ihale edilecek.
Rödövanslı sahaların ihalesine ilişkin yönetmeliğin 8.maddenin rödövanslı sahaların yerli yatırımcıyla birlikte yabancı yatırımcının da ihaleye katılabileceği belirtiliyor. Bu maddenin “g) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olanlar. ğ) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olanlar.” Fıkralarında (bent) gösteriliyor
Aynı yönetmeliğin,”Rödövans Uygulamalarına İlişkin Hükümler” başlıklı 4.kısım 54.madde 9.fıkrası TBMM’de TTK’ya ait değiştirilen maddeyle çelişiyor. Bu fıkra aynen şöyle:
“Mevzuatta yapılacak değişiklikler nedeniyle rödövans uygulamasına son verilmesi halinde veya Kurum imtiyaz alanının Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştirilmesi, küçültülmesi ya da diğer kanuni sebepler nedeniyle söz konusu kömür sahasının Kurum imtiyaz alanından çıkarılması halinde sözleşme kendiliğinden sona erer ve o tarih itibarıyla fiili sevkiyattan ileri
gelen borçlar işletmeciden tahsil edilir. Sözleşmenin tasfiye ile ilgili hükümlerine göre işlem yapılır. Bu durumda işletmeci, Kurumdan herhangi bir hak talebinde bulunamaz.”
Şimdilik bu maddenin içeriğinin siyasal ve hukuksal açıdan değerlendirilmeli, yorumlanmalı demekle birlikte,”Bugünlerin OHAL ve KHK’ler dönemiyle ilişkilendirilebilir miyiz ?” sorusuyla yazımı noktalıyorum.
