Maden şehitleri ailelerinin çocuklarının istihdamını ilgilendiren yasa tasarısı TBMM’de kabul edildi.
Süre sınırlaması 10 Haziran 2013- 13 Mayıs 2014 olarak kaldı.
Şehit madenci ailelerinin umutları TBMM’de söndü.
Haber: Cahit AKMAN
Ereğli (S Rota Haber)- Maden şehitleri ailelerinin çocuklarının istihdam edilmesine ilişkin umutları hayal kırıklığı yarattı. TBMM’de torba yasa kapsamında 533 sıra sayısıyla görüşülen, 533 sıra sayılı,Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve KHK’lerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı”nda 73.madde olarak yeralan maden şehitleri ailelerinin çocuklarının kamu kurumlarında istihdamını öngören madde TBMM Genel Kurulu’nda görüşülerek kabul edildi. Geçtiğimiz haftalarda Plan ve Bütçe Komisyonu’nda maden şehit ailelerini ilgilendiren tasarı 65.madde olarak görüşülürken 10 Haziran 2014- (Dahil)-13 Mayıs 2014 tarihleriyle sınırlanan süre ve kapsamın genişletilmesi iktidar ve muhalefetin uzlaşmasına karşın TBMM’de AKP’liler buna uymadılar. Zonguldak’ın AKP’li milletvekilleri sessiz kaldılar. HDP’nin maddenin tasarıdan çıkarılması ile CHP’nin değişiklik önergeleri reddedilirken aralarında AK Parti Zonguldak Milletvekili Özcan Ulupınar ile 6 milletvekilinin değişiklik önergesi kabul edildikten sonra madde oylanarak kabul edildi. 96 maddeden oluşan torba yasa tasarısının görüşmeleri tamamlandı ve oylanarak yasalaştı.
TBMM Genel Kurulu’nda torba yasanın görüşülmesi gece tamamlandı. HDP'nin maden şehitleri ailelerini ilgilendiren maddenin tasarıdan çıkarılması,CHP Grubu 73’üncü maddesiyle değiştirilmesi öngörülen 5510 sayılı Kanun’un geçici 66’ncı maddesinde değişiklik önergeleri reddedildi. CHP'nin reddedilen önergesi şöyle:
“Ölen sigortalının anne ve babasına gelir ve aylık bağlanmasında; 34 üncü maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartları aranmaz.
Birinci fıkrada belirtilen nedenlerden“EK MADDE -16”Maden ocaklarının yeraltı işlerinde meydana gelen iş kazası sonucunda ölen sigortalının; Kuruma olan her türlü borçları terkin edilir ve hak sahiplerine 32 nci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen şartlar aranmaksızın bu Kanun hükümlerine göre aylık bağlanır. Bu Kanunda öngörülen primlerin eksik olan kısmı Maliye Bakanlığınca Kuruma ödenir. dolayı ölen sigortalının eş ve reşit olan çocuklarından birisi, eğer eşi yoksa çocuklarından ikisi hakkında 3713 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesindeki istihdama ilişkin hükümler ayrıca uygulanır. Ölen sigortalının reşit olmayan çocuklarının bu hakkı reşit olmalarını takip eden 10 yıl boyunca saklıdır.
Ölen sigortalının eşi ve çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi hakkında 3713 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesindeki istihdama ilişkin hükümler ayrıca uygulanır.Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ASP Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığınca müştereken tespit edilir.
Bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce maden ocaklarının yeraltı işletmelerinde meydana gelen iş kazası sonucunda ölen sigortalılar hakkında da bu madde hükümleri uygulanır.Hak sahiplerinin Kurum İl Müdürlüklerine yazılı başvurularını izleyen 90 gün içinde başvuruları sonuçlandırılır.”
Önergeye Plan ve Bütçe Komisyonu sözcüsü ile hükümeti temsilen Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Faruk Özlü katılmadıklarını açıkladılar. CHP Grup Başkanvekili Zekeriya Temizel söz aldı. Eşitlik ve adalet ilkelerine aykırı bir yasa düzenlemesi yapıldığını belirterek“Bir örnek veriyorum: 3 genç bir araya gelmişler, Meclisin önünde konuşuyorlar. Birincisi diyor ki: “27 yaşındayım. Babam 1992’de Kozlu’da grizu patlamasında öldü, o zaman ben 1 yaşındaydım.” İkinci genç diyor ki: “27 yaşındayım. Babam 2014’te Soma maden kazasında öldü, ben 23 yaşındaydım.” Üçüncü diyor ki: “27 yaşındayım. Babam Zonguldak Karadon’da maden kazasında öldüğü zaman 26 yaşındaydım.”Üçünün de babası maden kazasında ölüyor. Yaptığımız bu yasaya göre babası öldüğü zaman 1 yaşında olan delikanlı bu haktan yararlanamıyor, yani maden kazasında babasını ve yakınını kaybedenlere sağlanan istihdam olanağı o çocuk için geçerli değil, uygulanmayacak; 27 yaşında olan ve babası Soma’da öldüğü zaman 23 yaşında olan genç bundan yararlanacak; Zonguldak Karadon’da daha bir sene bile olmamış babası öleli, o kişi de bundan yararlanamayacak. Şimdi, arkadaşlar, yaptığımız olay hakkaniyetli mi, adaletli mi, doğru mu? Burada elimizi kaldırdığımız zaman bu olarak bitmiş olacak. Eğer TC devleti bu kadarcık bir adaletsizlik sorununu çözemeyecek kadar acizse sözlerimin hepsini geri alıyorum. Ama bu olayın Mecliste değerlendirileceği umuduyla bunu hepinizin bilgilerine sunuyorum.”dedi.
Şerafettin Turpçu, Maden şehidi aileleri için verdiği kanun teklifinin diğer muhalefet partilerinin de desteğine rağmen AKP’nin oylarıyla 12 Temmuz 2016 tarihinde reddedildiğini, anımsattı.”73. maddenin Plan ve Bütçe komisyonu’nda 65.madde olarak görüşülürken Komisyon Başkanı ve Maliye Bakanı tarafından da makul bulunarak TBMM’de kapsamının genişletilmesi konusunda parti grupları da mutabık kalmıştı. Ama AKP söz verdiği hâlde bu değişikliği yapmamaya ve hatada ısrar etmeye devam ediyor. Bu, AKP’nin kanun yapma anlayışının sorunları çözmekten ne kadar uzak olduğunun da bir göstergesidir. Ne yazık ki TBMM’de AKP’nin dışındaki partilerin verdiği önergelerin hepsi içeriğinin ne olduğuna bakılmaksızın reddediliyor.”dedi. Özetle şöyle konuştu:
“Hani ramazan ayında onlarla iftar yapılan, yeni yıla onlarla girilen ama göçük altında can verince ölü bedenine dahi ula- şılamayan madenciler ve kaderine terk edilen maden şehidi aileleriyle ilgili bir düzenleme.“Yaşanan her facia sonrası ken-dimiz çalışıyoruz,kendimiz ölüyoruz,ölülerimizi kendimiz kur- tarıyoruz.” diyen “Aşağıda ölüm var, yukarıda açlık; aşağıdaki ölüm olasılık, yukarıdaki açlık kesin.”diyen madencilerle ilgili bir düzenleme yapıyoruz. Sizce böyle bir düzenleme çalakalem yazılabilir mi? Yazılması vicdanlara sığar mı? Sadece kendinizi bir an olsun madenci ailelerimizin yerine koymanızı rica ediyorum.
Siyaset, bu insanların bile sorununu çözerken partizanca bakıyorsa siyaset, bu ülkede neyi çözecek? Zonguldak’ta ve ülkemizin her yerinde binlerce insanın ölümüne sadece üzülüp susmak, madencilere yaşanan acı olaylardan sonra yapılacak en kötü şeydir. Düzenleme, maden şehidi ailelerine verilecek hakları 2003 ila 2014 yıllarıyla sınırlandırıyor. AKP yine çok adaletsiz davranıyor. 2003’ten önce veya sonra ölenlerin günahı ne? AKP’nin sayın milletvekilleri, birinizin dahi içine siniyor mu? Bu düzenleme, böyle adaletsizlik olur mu? Maden kazası olduğunda soruşturma dahi yapılmadan “Böyle şeyler olur.” deyip 1800’lü yıllardan örnekler verirken kendi ülkenizde çok daha yakın tarihte olmuş kazaları neden ve nasıl görmezden gelmeye çalışışıyor- sunuz? 3 Mart 1992 Kozlu’da 263, 7 Mart 1983 Armutçuk’ta 103 maden şehidi verdiğimiz felaketler, burada tek tek engellemiş oluyorsunuz?İnsanlığın öldüğü, vicdanların sustuğu bir ülke olamayız. 149 milyar dolar dışarıdakilere, 689 milyar lira maden emekçisine gelince cimrisiniz. Bu düzenlemeden faydalanacak içeridekilere faiz öderken maden şehidi ailelerine haklarını vermeyi çok gördünüz. Komisyonda “Bu maddeyi yeniden düzenleyeceğiz.” diyerek bu faciaların yıl dönümleri nedeniyle olası protestoları mı kurulan, 1 sterlin sermayeyle kurulan şirketlere nereden temin edildiği belli olmayan milyon dolarlar aktarılırken pek bir marifetli, senede 4 milyar dolar ithal taş kömürüne parayı ödeyecek kadar gayri millî, savurgan ama 500 civarında aile var. Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısında maden şehitleriyle ilgili yapılacak düzenlemenin sadece 2003-2014 yılları arasında hayatını kaybetmiş olanlarla ilgili sınırlandırılması Sayın Komisyon Başkanı ve Sayın Başkan tarafından haksız bulundu ve ortaklaşa önergeyle bunun düzeltileceği söylendi, o söz tutulmadı. Bu haksızlığı Mecliste tüm milletvekillerinin vicdanına sunuyorum."
Ünal Demirtaş da Zonguldak yıllarca ülke ağır sanayisini sırtında taşırken Zonguldak halkının ağır bedeller ödediğini, maden kazalarından sonra ailelerin sosyal travmayla karşı karşıya kalarak çok büyük mağduriyetler yaşadığını belirtti. “73'üncü maddedeki düzenleme de doğru bir düzenlemedir. Biz bunun da karşısında değiliz. Elbette bir sosyal yara hâline gelmiş olan maden kazaları sonrası ailelerin yaşamış olduğu mağduriyetlerin ve travmaların bu şekilde giderilmesi gerekir. Ancak bu düzenleme her ne kadar yerinde olsa da eksik bir düzenlemedir. Bundan iki ay önce Sayın Başbakan Binali Yıldırım Zonguldak'a geldi ve bir müjde verdi. Ne dedi Sayın Başbakan Zonguldak'ta? "Soma'daki madencileri şehit olarak düzenledik, yakınlarına bazı haklar verdik. Bu haklardan Zonguldak yararlanamamıştı, şimdi bunu düzeltiyoruz. Zonguldak kömür işletmesinde vefat eden kardeşlerimize de şehitlik mertebesini veriyoruz, onların birer yakınını da kamuda işe alıyoruz." Başbakanın konuşmasında bir süre sınırlandırması var mı değerli arkadaşlarım? Yok. Orta düzeyde akli melekeye sahip bir vatandaşın anlayacağı şekilde baktığımızda da süre sınırlandırması var mı? Yok, çok açık ve net. Peki, Plan ve Bütçe Komisyonunda getirdiğiniz düzenlemede süre sınırlandırması var mı? Maalesef var. Tasarıda 10 Haziran 2003'ten önce yaşanan kazalarda yaşamını yitirenlerin yakınları bu haklardan yararlanamıyor. Yaklaşık 800 aile mağdur durumda olacak. Dolayısıyla süre sınırlandırması olması yani 2003 yılından daha geriye götürülmemesiyle birlikte bir mağduriyet giderilmeye çalışılırken yeni mağduriyetler ortaya çıkıyor. Anayasa'nın 10'uncu maddesinde belirtilen eşitlik ilkesinin de açıkça ihlal edildiği ortadadır. Oysa burada mağduriyet giderilecekse bir süre sınırlandırması olmaması gerekir. CHP olarak Sayın Başbakan Binali Yıldırım'dan bu sözünü tutmasını bekliyoruz ve sadece biz değil, 800 madencinin eşleri, çocukları, kardeşleri yani dullar, yani yetimler de aynı sözün tutulmasını bekliyor ve tüm Zonguldak bu sözlerin tutulmasını bekliyor.”şeklinde konuştu.
TBMM’de karar yeter sayısı olmadığı anlaşılınca oylama yapılamadı ve oturuma ara verildi.7.Oturumda elektronik oylama yapıldı ve CHP’nin önergesi kabul edilmedi. Zonguldak AKP Milletvekili Özcan Ulupınar’ında aralarında olduğu 6 milletvekili değişiklik önergesi verdiler. Önerge şöyle:
MADDE 73- 5510 sayılı Kanunun geçici 66 ncı maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir."Birinci fıkrada belirtilen nedenlerden dolayı ölen sigortalının eş ve çocuklarından birisi, eşi ve çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi, ilgili mevzuatta aranan şartlara tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarının sürekli işçi kadrolarında istihdam edilir. İstihdam edilecek kişilerin Devlet Personel Başkanlığınca atama teklifi yapılır ve işçi kadrosu bulunmaması halinde atama teklifi yapılması ile birlikte ilgili kurum ve kuruluşta sürekli işçi kadrosu ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Bu fıkraya göre istihdam hakkından yararlanacak kişilerin tespiti, bu kişilerde aranacak şartlar ve istihdama ilişkin diğer hususlar ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Hazine Müsteşarlığınca müştereken tespit edilir.”
Plan Bütçe Komisyonu sözcüsü ile hükümeti temsilen Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı önergeye katıldıklarını ifade ettiler. Önergenin gerekçesi,”Değişiklik teklifi ile 5510 sayılı Kanunun geçici 66 ncı maddesi kapsamında kömür ve linyit madenlerinin yeraltı işlerinde meydana gelen iş kazalarında ölen sigortalıların yakınlarından birine, kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzu atta aranan şartlara tabi olmaksızın doğrudan sürekli işçi olarak istihdam edilmesinin sağlanması amaçlanmaktadır.”şeklinde okundu. Önergenin oylanarak kabul edilmesinden sonra 73.madde de oylanarak kabul edildi.96 maddeden oluşan torba yasa tasarısı görüşmeleri tamamlandıktan sonra oylanarak yasalaştı.
