Salonlar dolu, müzik yüksek, sahnede hediyeler dizili: altın, küçük ev aletleri, bakım paketleri. Perde açılıyor, biletler havada uçuşuyor. Ama perde arkasında başka bir hikâye var: Kayıt dışı organizasyon, belgesiz bilet ve kuralsız çekiliş.
Bugün “kadınlar matinesi” diye pazarlanan etkinliklerin bir kısmı, eğlenceden çok mevzuat boşluğuna oynayan bir modele dönüşmüş durumda. Vergi levhası olmayan kişiler salon kiralıyor, “gelişi güzel” basılmış biletlerle satış yapıyor, ardından sahnede çekiliş düzenliyor. Soru basit: Bu işin hukuku nerede başlıyor, nerede bitiyor?
Başlayalım en kritik yerden: şans unsuru. Kura, numara çekme, talih…
Adı ne olursa olsun, işin içine şans girdiyse bu artık sadece “eğlence” değildir. Türkiye’de bu alanın çerçevesini çizen 320 Sayılı Milli Piyango Hakkında Kanun ve uygulamayı yürüten Milli Piyango İdaresi vardır. Bu kapsamda ödüllü çekilişler izne tabidir.
Noter meselesi de sıkça yanlış anlaşılır. Noter, çekilişin nasıl yapıldığını kayıt altına alır ve şeffaflık sağlar. Ancak bu durum tek başına organizasyonu yasal hale getirmez. Çünkü mesele “nasıl yapıldığı” değil, “yapmaya yetkili olunup olunmadığıdır”. Gerekli izinler yoksa noter huzurunda yapılması da durumu değiştirmez; sadece sürecin kayıt altına alınmasını sağlar.
Tüketici hakkı. Bilet var ama seri yok, kayıt yok, düzen yok. Ödül listesi sözlü, teslim şartı belirsiz. Bu durum 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun açısından da sorunludur. Çünkü vaat var ama belge yoksa, itirazın zemini de zayıflar.
Kayıt dışılık. Vergi levhası yok, fatura yok, sözleşme yok. Salon kiralanıyor, sponsor bulunuyor (kuyumcu, beyaz eşyacı, kuaför), ama her şey sözlü ilerliyor. Kriz anında sorumluluk dağılır, geriye güven kaybı kalır. Bu durum sadece katılımcıyı değil, işini düzgün yapan esnafı da zora sokar.
Peki çözüm zor mu? Hayır.
Çekiliş varsa izin alınmalı. Şartname yazılmalı. Biletler kayıt altına alınmalı. Şeffaflık sağlanmalı. Alternatif olarak çekiliş yerine garanti veya beceriye dayalı sistemler kurulmalı Bugün atılması gereken adım belli: “Matine”yi matine gibi yapmak. Şeffaf, kayıtlı, kurallı. Aksi halde sahne değişir ama düzen aynı kalır.